SƠ LƯỢC LỊCH SỬ VIỆT NAM

GIAI ĐOẠN TIỀN SỬ

THỜI ĐỒ ĐÁ

Con người đã xuất hiện khá sớm trên đất Việt Nam. Cho đến nay, các nhà khảo cổ học đã tìm thấy dấu vết của người vượn Homo erectus trong một số hang động ở Lạng Sơn và Nghệ An. Ðặc biệt là ở hậu kỳ thời  đồ đá cũ (văn hoá Sơn Vi cách ngày nay 10.000 - 23.000 năm), con người đã phân bố khá rộng và khá đông trên đất Việt Nam.

THỜI ĐỒ ĐÁ GIỮA

Ðến văn hoá Hoà Bình - Bắc Sơn (khoảng 6.000 - 10.000 năm), con người đã biết dùng công cụ bằng đá cuội được ghè đẽo một mặt, bắt đầu biết mài rìu đá, làm đồ gốm và có khả năng đã biết đến trồng trọt sơ khai.

THỜI ĐỒ ĐÁ MỚI

Trong giai đoạn này trên đất Việt Nam, đã xuất hiện những nhóm cư dân tiền sử có đặc trưng văn hoá thuộc thời đại đá mới... Con người trong giai đoạn này đã biết dùng những chiếc rìu đá được mài nhẵn hoàn toàn, những chiếc vòng tay đá được khoan rất khéo, và những đồ gốm có hoa văn rất đẹp.

THỜI ĐỒ ĐỒNG

Con người đã biết đúc các công cụ, vũ khí và đồ trang sức bằng đồng thau. Họ đã biết trồng lúa và chăn nuôi một số gia súc như trâu, bò, lợn, gà. Có ba nhóm văn hoá phân bố ở ba khu vực. Nhóm thứ nhất (văn hoá Tiền Ðông Sơn) phân bố trong các lưu vực sông Hồng, sông Mã và sông Cả. Nhóm thứ hai (văn hoá Tiền Sa Huỳnh) phân bố ở vùng Nam Trung Bộ. Và nhóm thứ ba, phân bố trong lưu vực sông Ðồng Nai ở miền Ðông Nam Bộ. Ở miền bắc Việt Nam, các văn hoá Tiền Ðông Sơn tương ứng với giai đoạn đầu của thời kỳ Hùng Vương.

THỜI ĐỒ SẮT

Các nhóm văn hoá Tiền Ðông Sơn ở Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ đã hội tụ lại thành một văn hoá thống nhất, đó là văn hoá Ðông Sơn, thuộc thời đại sắt sớm vì một số công cụ bằng sắt đã xuất hiện. Nhưng các chế phẩm bằng đồng thau tinh mĩ là đặc trưng của văn hoá này. Hiện vật tiêu biểu là những chiếc trống đồng lớn có hoa văn trang trí đẹp.

GIAI ĐOẠN SƠ SỬ

NƯỚC VĂN LANG

Với văn hoá Ðông Sơn, tại Việt Nam đã xuất hiện một nhà nước sơ khai. Tính thống nhất văn hoá rộng lớn trong thời kỳ Ðông Sơn, từ biên giới Việt - Trung ở phía Bắc đến bờ sông Gianh ở phía Nam, cũng phản ánh sự tồn tại của một quốc gia của người Việt cổ. Ðó là quốc gia Văn Lang của các vua Hùng.

NƯỚC ÂU LẠC

Tiếp sau quốc gia các vua Hùng là nước Âu Lạc do An Dương Vương Thục Phán thành lập vào giữa thế kỷ III trước Công nguyên. Quốc gia này đã được xác nhận trong Sử ký của nhà sử học Trung Quốc Tư Mã Thiên. Một kỳ tích của An Dương Vương là xây dựng thành Cổ Loa với ba vòng thành, ngày nay vẫn còn dấu tích.

GIAI ĐOẠN BẮC THUỘC (111 TCN - 939)

Năm 207 trước công nguyên, nước Âu Lạc bị Triệu Ðà, vua của nước Nam Việt chiếm, và đến năm 111 trước công nguyên, nước Nam Việt bị đế quốc Hán tiêu diệt. Âu Lạc bị chuyển sang tay nhà Hán và bị chia thành các quận, huyện. Từ đây, Việt Nam bước vào thời kỳ chịu sự thống trị của các đế chế Trung Hoa, kéo dài trong mười một thế kỷ. 

1. Bắc thuộc lần thứ nhất (111 TCN - 39): Nhà Tây Hán

2. Bắc thuộc lần thứ hai (43 -544): Nhà Ðông Hán   - Ðời Tam Quốc -  Nhà Tấn

3. Bắc thuộc lần thứ ba (603 -939): Nhà Tuỳ - Nhà Ðường - Ðời Ngũ Quí

Trong giai đoạn Bắc thuộc, có các cuộc khởi nghĩa dành được chính quyền trong các khoảng thời gian như sau:

1. Khởi nghĩa Trưng Nữ Vương (năm 40-43)

2. Khởi nghĩa Bà Triệu (năm 248)

3. Khởi nghĩa Lý Nam Ðế (542-548)

4. Khởi nghĩa Triệu Quang Phục (546-571)

5. Khởi Nghĩa Mai Hắc Ðế (722)

6. Bố Cái Ðại Vương (?-789)

GIAI ĐOẠN ĐỘC LẬP & TỰ CHỦ

TRIỀU NGÔ (939-965)

1. Tiền Ngô Vương (939-944): Ngô Quyền đánh tan quân Nam Hán trên sông Bạch Đằng.

2. Hậu Ngô Vương (950-965)

TRIỀU ĐINH (968-979)

1. Ðinh Tiên Hoàng (968-979): Đinh Bộ Lỉnh thuở nhỏ đã cùng bạn bè cờ lau tập trân. Về sau dẹp được loạn 12 sứ quân, thống nhất đất nước.

TRIỀU TIỀN LÊ (980-1005)

1. Lê Ðại Hành (980-1005): nguyên là  Thập đạo tướng quân Lê Hoàn. Sau khi lên ngôi vua, ông chỉ huy quân dân ta đánh tan cuộc xâm lược lần thứ nhất của nhà Tống

2. Lê Trung Tông (1005)

3. Lê Long Ðỉnh (1005-1009): được coi là ông vua tàn ác nhất trong lịch sử Việt Nam

TRIỀU LÝ (1010-1225)

1. Lý Thái Tổ (1010-1028): Lý Công Uẩn, dời đô sang La Thành và đặt tên là Thủ đô là Thăng Long.

2. Lý Thái Tông (1028-1054)

3. Lý Thánh Tông (1054-1072)

4. Lý Nhân Tông (1072-1127), có quan Thái úy Lý Thường Kiệt biết được dã tâm thôn tính nước ta của nhà Tống, đã chỉ huy quân đội đánh chiếm Ung Châu (Nam Kinh, Trung Quốc)để phá tan các cơ sơ hậu cần quân sự của nhà Tống. Sau đó  đánh tan quân Tống bên sông Như Nguyệt và làm ra bài thơ “Sông Núi Nước Nam” (Bản tuyên ngôn độc lập đầu tiên)

5. Lý Thần Tông (1128-1138)

6. Lý Anh Tông (1138-1175)

7. Lý Cao Tông (1176-1210)

8. Lý Huệ Tông (1210-1224)

9. Lý Chiêu Hoàng (1224-1225). Là nữ, lấy chồng là Trần Cảnh và nhường ngôi cho chồng. Trần Thủ Độ bèn nhân dịp đó chấm dứt triều Lý, lập ra triều Trần.

TRIỀU  TRẦN (1225-1400)

1. Trần Thái Tông (1225-1258), Kháng chiến chống Nguyên lần I

2. Trần Thánh Tông (1258-1278)

3. Trần Nhân Tông (1279-1293), Kháng chiến chống Nguyên lần II & III. Trong thời kỳ từ vua Trần Thái Tông đến vua Trần Nhân Tông, có Hưng Ðạo Ðại Vương - Trần Quốc Tuấn (1228-1300)  3 lần đánh thắng giặc Nguyên. Ông là danh nhân kiệt xuất của dân tộc đồng thời là danh nhân quân sự cổ kim của thế giới.

4. Trần Anh Tông (1293-1314)

5. Trần Minh Tông (1314-1329)

6. Trần Hiển Tông (1329-1341)

7. Trần Dụ Tông (1341-1369)

8. Trần Nghệ Tông (1370-1372)

9. Trần Duệ Tông (1372-1377)

10. Trần Phế Ðế (1377-1388)

11. Trần Thuận Tông (1388-1398)

12. Trần Thiếu Ðế (1398-1400), thời này có Hồ Quý Ly thấy nhà Trần suy yếu nên cướp ngôi, lập ra triều Hồ.

TRIỀU HỒ (1400-1407)

1. Hồ Quý Ly (1400-1401)

2. Hồ Hán Thương (1401-1407), nhà Minh nhân dịp này sang diệt triều Hồ, cướp nước ta.

TRIỀU HẬU TRẦN (1407-1413)

1. Giản Ðịnh Ðế (1407-1409)

2. Trùng Quang Ðế (1409 - 1413)

THỜI KỲ THUỘC MINH (1407 - 1428)

1. Khởi nghĩa Lam Sơn: Từ 1418-1428, khởi nghĩa Lam Sơn do Lê Lợi đứng đầu. Cuối cùng thắng lợi hoàn toàn, dành lại độc lập.

TRIỀU LÊ (1428-1527)

1. Lê Thái Tổ (1428- 1434) Có Nguyễn Trãi viết ra “Bình Ngô Đại Cáo”, bản tuyên ngôn độc lập thứ hai của nước ta. Nguyễn Trãi được UNESCO tôn là danh nhân văn hóa của thế giới.

2. Lê Thái Tông (1434-1442)

3. Lê Thánh Tôn (1460-1497), được xem như vị vua anh minh nhất trong lịch sử nước Việt. Đây cũng là thời kỳ hưng thịnh nhất trong các triều đại phong kiến Việt Nam

4. Lê Hiến Tông (1497-1504)

5. Lê Túc Tông (1504)

6. Lê Uy Mục (1505-1509)

7. Lê Tương Dực (1510-1516)

8. Lê Chiêu Tông (1516-1522)

9. Lê Cung Hoàng (1522-1527)

TRIỀU MẠC (1527-1592)

1. Mạc Ðăng Dung (1527-1529)

2. Mạc Đăng Doanh (1530-1540)

3. Mạc Phúc Hải (1541-1546)

4. Mạc Phúc Nguyên (1546-1561)

5. Mạc Mậu Hợp (1562-1592)

NHÀ HẬU LÊ (1533-1788)

1. Lê Trang Tông (1533-1548)

2. Lê Trung Tông (1548-1556)

3. Lê Anh Tông (1556-1573)

4. Lê Thế Tông (1573-1599)

5. Lê Kính Tông (1600-1619)

6. Lê Thần Tông (1619-1643)

7. Lê Chân Tông (1643-1649)

8. Lê Huyền Tông (1663-1671)

9. Lê Gia Tông (1672-1675)

10. Lê Hy Tông (1676-1705)

11. Lê Dụ Tông (1705-1728)

12. Lê Ðế Duy Phương - Hôn Ðức Công (1729-1732)

13. Lê Thuần Tông (1732-1735)

14. Lê Ý Tông (1735-1740)

15. Lê Hiển Tông (1704-1786)

16. Lê Mẫn Ðế (Lê Chiêu Thống 1787-1789). Để khôi phục quyền lực, Lê Chiêu Thống đã sang cầu cứu nhà Thanh, cùng Tôn Sĩ Nghị đem 20 vạn quân Thanh sang đánh nước ta. Bị Quang Trung Nguyễn Huệ hành binh thần tốc đánh cho tơi tả.

CÁC CHÚA TRỊNH (1545-1786)

1. Thế tổ Minh Khang Thái vương - Trịnh Kiểm (1545-1570)

2. Thành tổ triết vương - Trịnh Tùng (1570-1623)

3. Văn tổ nghị vương - Trịnh Tráng (1623-1652)

4. Hoằng tổ Dương Vương -Trịnh Tạc (1635-1682)

5. Chiêu tổ Khang Vương - Trịnh Căn (1682-1709)

6. Hy Tổ nhân vương Trịnh Cương (1709-1729)

7. Dụ tổ Trịnh Vương - Trịnh Giang (1729-1740)

8. Nghị tổ ân Vương - Trịnh Doanh (1740-1769)

9. Thánh tổ thịnhVương - Trịnh Sâm (1767-1782)

10. Ðiện đô vương Trịnh Cán (1782)

11. Ðoan nam vương - Trịnh Tông (1782-1786)

12. Án đô vương - Trịnh Bồng (9-1786 đến 9-1787)

 CÁC CHÚA NGUYỄN (1600-1802)

1. Nguyễn Hoàng (1600-1613)

2. Nguyễn Phúc Nguyên (1613-1635)

3. Nguyễn Phúc Lan (1635-1348)

4. Nguyễn Phúc Tần (1648-1687)

5. Nguyễn Phúc Trăn (1687-1691)

6. Nguyễn Phúc Chu (1691-1725)

7. Nguyễn Phúc Chú (1725-1738)

8. Nguyễn Phúc Khoát (1738-1765)

9. Nguyễn Phúc Thuần (1765-1777)

10. Nguyễn Phúc Ánh (1780-1802)

TRIỀU TÂY SƠN (1778-1802)

1. Thái Đức Hoàng Ðế - Nguyễn Nhạc (1778-1793)

2. Quang Trung Hoàng đế - Nguyễn Huệ (1789-1792), Nguyễn Huệ là một trong những danh tướng kiệt xuất của dân tộc ta. Đánh đông dẹp bắc thời Trịnh-Nguyễn phân tranh, thống nhất đất nước. Đánh tan 5 vạn quân Xiêm (Thái Lan ngày nay) chỉ trong 1 trận duy nhất ở Rạch Gầm - Xoài Mút. Hành quân thần tốc ra bắc đuổi cổ 20 vạn quân Thanh ra khỏi bờ cõi.

3. Cảnh Thịnh Hoàng đế - Nguyễn Quang Toản (1793-1802)

TRIỀU NGUYỄN (1802-1883)

1. Gia Long Hoàng Ðế - Nguyễn Ánh (1802-1819). Là người có chí lớn. Tuy bị Quang Trung Nguyễn Huệ đánh cho nhiều trận không còn manh giáp nhưng vẩn tiếp tục gây dựng sự nghiệp. Nhân dịp Quang Trung Nguyễn Huệ mất sớm, nhà Tây Sơn suy yếu, nên dẹp tan Tây Sơn lập ra triều Nguyễn. Sau đó đã trả thù rất tàn ác tất cả các giòng tộc cũng như quan tướng nhà Tây Sơn.

2. Minh Mệnh Hoàng Ðế (1820-1840)

3. Thiệu Trị Hoàng Ðế (1841-1847)

4. Tự Ðức Hoàng Ðế (1848-1883). Không cải cách đất nước, thiếu quyết đoán, nghiêng theo phái chủ hòa trong triều đình khi Pháp xâm lược nước ta. Dẫn đến nước ta bị rơi vào tay thực dân Pháp thành thuộc địa.

GIAI ĐOẠN PHÁP THUỘC VÀ ĐẤU TRANH DÀNH ĐỘC LẬP - THỐNG NHẤT

THỰC DÂN PHÁP ĐÔ HỘ NƯỚC TA (1887-1945)

Bắt đầu xâm lược nước ta từ 1858, vấp phải sự kháng cự tự phát mãnh liệt của dân tộc ta nên mãi đến 1887 thực dân pháp mới thiết lập được quyền cai trị ở nước ta.

KHÁNG CHIẾN CHỐNG PHÁP DÀNH LẠI ĐỘC LẬP (1945-1954)

Ngày 2/9/1945, Bác Hồ đọc tuyên ngôn độc lập tại quảng trường Ba Đình. Pháp quay trở lại định tiếp tục cai trị Việt Nam. Kháng chiến chống Pháp trong chín năm, kết thúc bằng chiến dịch Điện Biên Phủ toàn thắng.

ĐẤU TRANH CHỐNG MỸ - THỐNG NHẤT ĐẤT NƯỚC (1955-1975)

Mỹ đổ quân vào miền Nam và dội bom miền Bắc. Chiến tranh chống Mỹ kéo dài 20 năm. Ngày 30/4/1975, xe tăng giải phóng húc sập cửa dinh tổng thống chính quyền Sài Gòn, hoàn thành giải phóng miền Nam  thống nhất đất nước.

VỀ TRANG TRƯỚC         VỀ ĐẦU TRANG